УЛУУ КЫАЙЫЫНЫ УҺАНСЫБЫТТАР. НИКОЛЬСКАЙ НЭҺИЛИЭГЭ
Эмиэ син биир атын сирдэргэ буолбутун курдук Никольскай олохтоохторо нууччалыын-сахалыын биир
кэргэн буолан эйэлээхтик бурдук ыһан, от оттоон, сүɵһү ииттэн, дьиэ-хотон туттан күɵ-дьаа буруо таһааран үлэлии олордохторуна немецкэй
фашизм 1941 сыл бэс ыйын 22 күнүгэр Советскай Союзка сэриинэн түспүтүн туһунан ыарахан сурах кэлбитэ
Никольскай олохтоохторо
сэриигэ саа-саадах тутан тɵрɵɵбүт Ийэ дойдуларын кɵмүскүү барбыттара. Кинилэр бэйэлэрин сахаларын сирин аатын түһэн биэрбэтэхтэрэ, үксүлэрэ хорсуннук охсуһар сылдьан кɵмүс уҥуохтара сэрии толоонугар хаалбыта. Ол курдук сэрии бастакысылыгар «Киров» колхозтан 20, иккис сылыгар 24 киһи сэриигэ ыҥырыллан барбыттара. 1943 с. хомуурга оннооҕор саастарын ситэ илик уолаттар эмиэ барбыттара. Павлов Дмитрий Титович диэн 17-лээх уолу «фроҥҥа тиийиэххэр
дылы 18-кын туолуоҕун» диэн ыыппыттар. Уол сэрии кэнниттэн Харьковкуоракка заводтары чɵлүгэр түһэриигэ үлэлии хаалбыт. Уопсайа Никольскайтан сэриигэ 91 киһи ыҥырыллан барбыттара, онтон 89 туруу эр киһи, 2 эдэркээн кыргыттар этилэрэ.
Бу кыра нэһилиэнньэлээх Никольскай дэриэбинэтигэр улахан охсуулаах этэ. Колхозүлэтэ аҕыйах бронь бэриллибит эр дьонун кытары оҕо-дьахтар санныгар сүктэриллибитэ.
Ол да буоллар государствоҕа үүтү-эти туттарыы былааннарын барытын сыл аайытолорон олорбуттара.
Ол курдук,
Аверьяновтартан – 2, Винокуровтартан – 2,
Кононыхиннартан – 2, Мироненколартан – 2, Сысолятиннартан – 2, Аргуновтартартан — 3,
Каниннартан – 3,
Шадриннартан- 3,
Азаровтартан – 4,
Калугиннартан -4,
Азаровтартан -4,
Полищенколартан — 5,
Молчановтартан 6
бииргэ тɵрɵɵбүттэр саа-саадах тутан тɵрɵɵбүт дойдуларын кɵмүскэһэ барбыттара
Ону таһынан Никольскай нэһилиэгин чулуу кыргыттара
Молчанова Мария Саввична, Азарова Валентина Михайловна тылланан туран фроҥҥа барбыттара. Валентина Михайловна элбэх кыргыһыы кыттыылааҕа, связистка, Австрияҕа дылы сэриилэспитэ. Мария Саввична эмиэ связистка, сэриини кыайыынан түмүктээн баран, Калининградка олохсуйбута.
Дойдуларыгар аҕыйах киһи үрдүк правительствоннай наҕараадалаах тɵннɵн кэлбиттэрэ
Олор ортолоругар Кенингсберга тиийэ сэриилэспит Рыкунов Николай Васильевич, кыргыһыы араас муччургэннээх быһыыларыгар ɵлүү хараҕын үстэ ɵҥɵйбүт Дьяконов Савва Николаевич, Советскай Союз Героя генерал-лейтенант Бойко илии баттааьыннаах «Махтал суруктаах», элбэх бойобуой орден кавалера Филипп Федорович Полищенко, үс бойобуой орден кавалера, аатырбыт разведчик Протопопов Егор Григорьевич, Австрияҕа тиийэ сэриилэспит бойобуой наҕараадалардаах Винокуров ПетрАфанасьевич, Ленинград оборуонатын кыттыылааҕа, связист Василий Иннокентьевич
Охлопков бааллара. Кинилэр сэрииттэн элбэх баастаах да кэллэллэр дойдуларыгарүлэ үɵһүгэр түспүттэрэ, нэһилиэктэрин олоҕо тупсарыгар туох баар күүстэрин, кыахтарын уурбуттара. Билигин кинилэр оҕолоро, сиэннэрэ, хос сиэннэрэ биһиги ветераннарбыт сырдык ааттарын бэйэлэрин үлэлэринэн, үɵрэхтэринэн, үтүɵ дьыалаларынан үйэтитэллэр, кинилэр аҕалбыт олохторун ɵрɵ туталлар.
Колесова Екатерина Романовна — үлэ бэтэрээнэ, Никольскай нэһилиэк бэтэрээннэрин Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ
